Çıvgın
Çıvgın - Phylloscopus collybita

 

Çıvgın Phylloscopus collybita                                                                 
Chiffchaff
B: 11 cm. Orta boylu, nispeten desensizdir, temel rengi koyu zeytin yeşiline çalan gridir. Başı yuvarlak, karnı kavisli ve dolgundur. Kanat köşesi dışında giysisinde sarı bulunmaz, ancak göğsü ve bazen kuyruk altı örtüleri sarıya çalabilir. Sarıya veya kremrengine çalan soluk kaşı kısa ve belirsizdir. Kesik göz halkası özellikle sonbaharda belirgindir. Kulak örtüleri koyudur. Üstü düz yeşil gri olup kremimsi göğüs yanları ve böğrü üzerinden yumuşak bir geçiş yaparak açık renkli altına tarafına kaynar. Bacakları ve gagası siyahımsı, alt gaganın kökü uçuk turuncudur. Yemlenirken düzenli olarak kuyruğunu indirir. Kuzey ve Doğu Avrupa'da bulunan abietinus alttürü bölgede geçit sırasında sıkça rastlanır. Batı ve Kuzey Anadolu'dan bulunan brevirostris alttürünün üst tarafı (özellikle tepesi) ve göğüs yanları daha kahverengi, kaşı özellikle gözün üstü ve önünde daha belirgin, kuyruk altı örtüleri daha açık (silik beyaz), (kuyruğuna daha uzun olduğu izlenimi veren) el teleği uzantısı daha kısa ve sesi farklıdır. Sibirya'da üreyen tristis alttürünün giysisinde hiçbir sarı bulunmaz; üst tarafı kuyruk sokumu ve kanat ve kuyruk teleklerinin kenarındaki yeşilimsi ton dışında kahverengimsi gri, donuk beyazdan krem rengine kadar değişen kaşı oldukça belirgin ancak ince, alt tarafı (kuyruk altı örtüleri de dahil olmak üzere) daha açık soluk beyaz, göğüs kenarları uçuk krem rengidir. Bacakları ve gagası neredeyse simsiyahtır. Tüyleri yeni olan tristis kuşlarının büyük kanat örtülerinde belirsiz bir kanat bandı görülebilir ve dolayısıyla yeşil, yeşilimsi ve kuzey çıvgınlarıyla karışma ihtimali doğar; sarı rengin olmaması, dar kaşı, siyahımsı gaga ve bacakları ve sesiyle üçünden ayrılabilir.
Sesi: Ötüşü kendisine has olup 'çiff-çaff-çiff-çaff-' sesinin düzenli tekrarından oluşur. Tristis alttürünün ötüşü nispeten farklı olup daha çeşitli ve düzensizdir; daha melodik notalardan oluşur ve daha hızlıdır. Sesi 'h(u)iit' olup sonuna doğru incelir, söğütbülbülüne benzer, ancak belirgin şekilde daha kısa ve tek hecelidir. Anadolu'daki brevirostris alttürü ve Iran kuşlarının sesi sonuna doğru pezleşen ve hüzünlü bir 'biii' olup Kafkas çıvgınına benzer, kara başlı isketenin perdesindendir, şakrağın sesin de andırır, ancak onunkinden tizdir. Tristis alttürünün sesi daha keskin, yüksek perdeden ve ıslıksı bir 'psiip' olup brevirostris alttüründe görülen pezleşme yok gibidir.
Kaynak: Türkiye ve Ortadoğu’nun Kuşları
 
Mehmet GÜRBÜZ